Gratis! Extra dag voor persvrijheid

Anna Politkovskaja

En ineens was deze dag een Dag van de Persvrijheid (impromptu, zogezegd).  De dood van Anna Politkovskaja, precies een jaar geleden, werd herdacht. Honderden mensen, velen met vlaggen van de oppositiepartij Democratische Volksunie, luisterden op het Novopushkinsky-plein naar toespraken. Onder het toeziend oog van veiligheidsagenten, dat spreekt.

In Egypte bleven vijftien kranten uit protest weg uit de kiosken. Ze voelen zich gemuilkorfd omdat ze het gewaagd hadden melding te maken van de gezondheidstoestand van de president, Mubarak Sr. (79), of van kritiek op een minister. Bij deze actie van dagbladhoofdredacteuren hebben zich ook enkele weekbladen aangesloten. Die bladen komen deze week niet uit.

De pers in Egypte wordt geacht ‘het algemeen belang te dienen’. Met zo’n vage definitie is het natuurlijk een fluitje van een cent voor de regering om lastige perspublikaties te dwarsbomen. Vaak met rechtszaken, waarbij Egyptische journalisten achter de tralies belanden.

(oorspronkelijk gepubliceerd op de blog NewsroomNL van Radio Nederland Wereldomroep)

De ontvoering in Hilversum

Ik fiets door Hilversum. Na een middag en een avond werken op de redactie van de Wereldomroep lonken een luie stoel en een fris drankje, en aangenaam gezelschap. Ik ben net de Gijsbrecht van Amstelstraat overgestoken en een zijstraat ingereden wanneer een auto me inhaalt. Hij snijdt me de pas af en stopt vlak voor me, er springen twee smoezelige mannen uit en voor ik het weet hebben ze me de auto ingesleurd en binden ze me een blinddoek voor. Daarna verdwijn ik voor minstens honderd dagen van de aardbodem.

Alan Johnston

Zo ongeveer moet de ontvoering van Alan Johnston zijn verlopen, maar dan in Gaza, en niet in Hilversum. Het is vandaag 100 dagen geleden dat de BBC-correspondent door een groepje Palestijnse figuren werd ontvoerd. Afgezien van een enkele videoopname is er geen enkel levensteken van hem geweest. Ordediensten van Hamas, de machtsfactor in de Gazastrook, proberen uit alle macht een einde te maken aan het gijzelen van buitenlanders, en ook de vrijlating van Alan Johnston te bewerkstelligen.

Hoe complex en chaotisch de situatie in Gaza is, blijkt wel uit het feit dat zelfs Hamas hier machteloos staat. Een veeg teken. Maar net als bij de BBC, waar de gijzeling van Johnston vandaag weer prominent aandacht krijgt, hopen wij bij RNW dat onze collega spoedig, ongedeerd, vrij komt.
[Postscript: Alan Johnston was released from captivity on 4 July 2007 ]

(Oorspronkelijk gepubliceerd op het weblog NewsroomNL van Radio Nederland Wereldomroep)

Vlaggentjesdag

Die N staat terecht in de titel. Echte Hagenaars zeggen vlaggentjesdag en trekken zich niks aan van witte of groene boekjes. Mijn ome Henk zei het zo, en die sprak Net Haags. Hij was persoonlijk nog weggebombardeerd uit het Bezuidenhâht. Ome Henk (Caboort) geldt voor mij als een vertegenwoordiger van het 'derde Haags': naast het bekakte elite-Haags ('veur') en het platte Haags ('voâh') is er namelijk ook nog het nette Haags: 'vo-eur'. Dat sprak hij. De taal van de gewone Hagenaars die jaar in, jaar uit werkten voor de anderen die het elite-Haags uit de bek wrongen. Maar dit terzijde.

Haring dus vandaag, twee maatjes p.p. om precies te zijn, en vergezeld van - nee, niet van uitjes ('eûhtsjis' of hoe schrijf je dat) want dat is heiligschennis. Met uitjes erbij proef je geen haring. Nee, vergezeld van oude jenever. Die overigens niet zo heet omdat hij langer in de fles denkt te kunnen blijven. Nee, oude jenever wordt op de oude manier gemaakt. Zie talloze jeneversites voor uitleg. Nieuwe haring met oude jenever. Iedere kok kan je uitleggen dat het naast elkaar proeven van contrasterende smaken precies datgene is wat culinair genot onderscheidt van gewoon nasse. Vandaag dus een culinaire topdag.

Geboren zijnde aan het Frankenslag durf ik meestal met de hand op het hart te beweren dat ik, zo ik iets ben, ik een Hagenaar ben. Wat schetst mijn verbazing toen ik, zoekende naar een plaatje van mijn 'geboortehuis' (foto hiernaast, Frankenslag 142, hoek Prins Mauritslaan), erachter kwam dat ik geboren ben in wat nu geldt als, en toen vast ook al, het 'stadsdeel Scheveningen'.


Het doet mij dan ook deugd dat ik op deze Vlaggentjesdag 2007 kan zeggen: ich bin ein Scheveninger!

Raar nieuws

Eén keer is toeval, twee keer is opvallend, drie keer is een patroon. Dat heb ik geleerd op de managementscursus. Het patroon van het nieuws is vandaag: rare berichten. Drie dus:

1. Een Japanse politieman heeft zichzelf neergestoken om een vrije dag te krijgen. De 44-jarige inspecteur uit Kanazawa was overwerkt geraakt omdat hij lang achter elkaar moest doorwerken na een aardbeving op 25 maart. Hij verwondde zich met een fruitmesje en meldde op het bureau dat hij door een onbekende was aangevallen.

2. Een onbekende band staat plotseling in de Britse charts met een uitvoering van ‘My Generation’ van The Who. Een toepasselijke titel, want de 40 bandleden zijn bepaald van de oudere generaties. De zanger van The Zimmers is 90. Samen zijn de oude rockers 3000 jaar. Het oudste lid, Buster Martin, is 100. De band komt voort uit een BBC-documentaire over eenzaamheid onder ouderen.

3. En een man in Zagreb heeft de hele nacht in de tram gezeten, omdat hij dood was. De 61-jarige Tomislav stapte vrijdagavond laat in. Andere nachtelijke passagiers die in- en uitstapten, namen aan dat hij zat te slapen, of dronken was. Toen de bestuurder de tram na afloop van de dienst in de remise wilde zetten, werd de dode passagier pas ontdekt. Hij is waarschijnlijk gestorven door natuurlijke oorzaken.

(oorspronkelijk gepubliceerd op de weblog NewsroomNL van Radio Nederland Wereldomroep)

Oorlogskerkhof met een luchtje

Zij vielen voor onze vrijheid. Deze zin is onverbrekelijk verbonden met de Tweede Wereldoorlog en de herdenking van ‘de gevallenen’. Die doden, Nederlanders en geallieerden, moeten vanzelfsprekend herdacht worden.

En zoveel jaar na de oorlog is het begrijpelijk dat op 4 mei op de Dam in Amsterdam niet alleen de omgekomenen uit WOII worden herdacht, maar ook de Nederlanders die nadien bij ‘conflicten’ (lees: oorlogen) sneuvelden. In Indonesië i.o., of in Libanon bij Unifil, bijvoorbeeld.

De Amerikaanse militairen die hier omkwamen in de Tweede Wereldoorlog worden ieder jaar herdacht op het oorlogskerkhof in Margraten, Limburg. Ook de Amerikanen hebben de herdenking uitgebreid; het is Memorial Day, waarop even wordt stilgestaan bij alle oorlogsgevallenen. Of niet stilgestaan, maar op luidruchtige motorfietsen massaal door Washington gereden. Maar dit terzijde.
De Amerikaanse ambassadeur herdacht op 27 mei in Margraten dus niet alleen onze bevrijders van ‘45, maar ook de Amerikaanse militairen die later de dood vonden, onder andere in Afghanistan. Vanaf dat moment kreeg de herdenking een nare bijsmaak. Er zat een vies luchtje aan de toespraak van de diplomaat.

Die Taliban, dat zijn net de nazi’s, zei ambassadeur Arnall: werelddominantie, angst, demagogie, geweld, onderdrukking, haat. Probeert zijne excellentie met deze analogie het dubieuze optreden van zijn militaire landgenoten in Afghanistan tegenover ons te legitimeren? Okee, wij doen daar in ISAF-kader ook mee, maar de Nederlandse militairen proberen tenminste nog om geen burgerslachtoffers te maken. De Amerikanen schieten wild om zich heen.

Die bijeenkomst, meneer Arnall, is bedoeld om stil te staan bij het offer dat militairen hebben gebracht. Niet om langs een achterdeurtje nog even propaganda te maken voor de onbezonnen oorlogen van de heer Bush. Daarmee degradeert u de gesneuvelde militairen tot willoze pionnen van om het even welke politiek er wordt uitgestippeld door de toevallige bewoner van het Witte Huis. Fout.

Maar we wisten natuurlijk allang dat die Arnall niet deugde. En dat wordt niet breed uitgemeten door een rabiate anti-Amerikaan, maar door de Telegraaf, vlak voor zijn benoeming in januari 2006.
Als bankier liet hij 725.000 leners voor 325 miljoen dollar het schip in gaan. De Senaat wilde hem niet benoemen in Den Haag. Hij stopte de campagne van Bush 12 miljoen dollar toe, een fooitje want de man heeft een vermogen van 2 miljard dollar.
Kortom, die Arnall is een rijke stinkerd met weinig hersens. Voor zo’n man valt weinig respect op te brengen. Yankee, go home.

(oorspronkelijk gepubliceerd op de weblog NewsroomNL van Radio Nederland Wereldomroep)

Klimaat voor shownieuws verandert

Nieuws over de kaalgeschoren kop van mej. B. Spears. Of over de celstraf voor mej. P. Hilton. Moeten we daar, als serieus Nederlands nieuwsmedium [RNW]* nou wel berichten over maken?

Nee, dit soort celebrity-nieuws past niet op gelijke voet in een nieuwsuitzending met hard nieuws over spanningen in Oekraïne, de terugkeer van ds. Moqtada al-Sadr op de preekstoel, en het al 17 jaar durende huisarrest van Aung San Suu Kyi in Birma/Myanmar. Zo’n combinatie ondermijnt je gezag als nieuwsmedium, vinden veel redacteuren hier op de nieuwsvloer.

En velen zijn het met hen eens. Ze krijgen vandaag steun van niet de minste: Al Gore. Op een feestelijke promotiebijeenkomst voor zijn nieuwe boek toonde de Amerikaanse opwarmingsprofeet zich teleurgesteld over de “destruction of the boundary between news and entertainment”. Er zijn veel belangrijkere feiten waar we ons druk over moeten maken, zegt Gore. De feiten over de klimaatcrisis, bijvoorbeeld.

Ik weet nu wat ik moet zeggen als een collega een nieuwsberichtje wil maken over, zeg, Paul Newman die definitief ophoudt met acteren. ‘Niet maken dat bericht. Mag niet van Al Gore. Is slecht voor het milieu.’

*oorspronkelijk gepubliceerd op de redactie-weblog Newsroom NL van Radio Nederland Wereldomroep

Kiezen kan – als er keuze is

Tienduizenden Turken hebben geprotesteerd tegen de kandidatuur van minister Abdullah Gül voor het presidentschap. De minister was in het verleden een actief islamist, en veel Turken zien liever een staatshoofd dat zich sterk maakt voor de scheiding van staat en godsdienst. Sinds Atatürk is dat een grondwettelijk vastgelegd principe in Turkije.

Gül heeft zich inmiddels teruggetrokken, niet wegens de betogingen, maar omdat er niet genoeg parlementsleden waren die hem steunden. En mogelijk ook onder druk van het leger, dat niet uitzag naar de komst van een islamistische opperbevelhebber.
Alle respect natuurlijk voor die demonstrerende Turken en hun standpunt, maar is het niet vreemd dat ze die verkiezingen serieus nemen? Bij de presidentsverkiezingen in Turkije is maar één kandidaat! Zo wordt die hele verkiezing een schijnvertoning.

Dat de Turkse bevolking niet eens te pas komt aan deze verkiezingen – het parlement kiest de president – is nog tot daar aan toe. Zo staat het in de wet, net als bij onze Eerste Kamer, en daar breekt ook geen revolutie over uit. Maar om het zalven van één enkele presidentkandidaat te betitelen als ‘een verkiezing’, dat is een potentiële lidstaat van de Europese Unie onwaardig.
En als Gül het werkelijk goed voorheeft met de democratie, had hij zich beter kunnen terugtrekken zodra duidelijk werd dat hij geen tegenkandidaat had. Hoe keurig de wettige procedure ook is gevolgd, je kunt het geen democratie noemen als de keuze zich beperkt tot één kandidaat.

PS 11 mei 2007: Het Turkse parlement heeft in tweede lezing een grondwetswijziging goedgekeurd waardoor de president voortaan door de bevolking wordt gekozen. De nieuwe wet is nog niet van kracht.

(oorspronkelijk gepubliceerd op het redactieweblog NewsroomNL van Radio Nederland Wereldomroep)