Geen cafeetje, toch een Parijse straathoek

De Boulevard Diderot in Parijs komt schuin uit op de Quai de la Rapée. De T-kruising die daardoor ontstaat heeft dus een stompe en een scherpe hoek.

Een gebouw op een stompe hoek heeft vaak een gewone platte gevel met een knik erin, alsof het een rechte wand was die een beetje is gevouwen om langs de hoek te passen. Anders is het met een scherpe hoek. Daar kom je niet weg met een vouw in een vlakke wand.

Alle reden om weer eens te kijken naar de hoek van een gebouw, in het kader van onze langlopende serie. Hoe is de scherpe hoek hier opgelost, en door wie eigenlijk?


Een afgeronde hoek als deze zou je eerder in Brussel verwachten. Er zijn wat Art Déco-kenmerken, maar het zijn er zo weinig dat je eerder van post-Déco, c.q. pre-Modernisme zou kunnen spreken.

De ronde vensters, hier voorzien van koddige gebogen vensterbankjes, komen vaak voor in zulke ontwerpen, en ook de sterke horizontale accentuering past er goed bij. De verticale kozijnpartijen vertonen fraaie cannelures, en dan hebben we alle decoratieve elementen wel genoemd.

De over het hele gebouw doorlopende horizontale stroken op de borstweringen verbinden de raampartijen tot schijnbare strookvensters. Op de hoek zijn alle horizontale lijnen doorgetrokken van de ene gevel naar de andere. De grote vensters op de hoek zijn meegebogen, behalve op de begane grond, waar zich een onmiskenbare entree bevindt op twee treden boven trottoirniveau.



Vanuit de lucht - maar niet vlak voor het gebouw - te zien is dat de dakopbouw enkele meters terugwijkt, maar congruent is met de hoek in de gevel. De architect heeft er duidelijk rekening mee gehouden dat de dakopbouw van een afstand wel te zien is.

Foto: Google Maps

Het interieur is enigszins verminkt door een inrichting in Franse overheidskantorenstijl, circa jaren '80. De bewoner van het pand is dan ook de Direction générale de l'administration et de la fonction publique. Bij ons korte bezoekje tijdens een bus-overstap hebben we niet kunnen vaststellen wat deze schimmige organisatie precies doet.

Het strakke, maar enigszins gedateerde gebouw blijkt in 1933 te zijn ontworpen door André Leconte (1894-1966). Vele overheidsgebouwen en stedebouwkundige projecten van zijn hand zijn nog te vinden in Frankrijk, Libanon, Mauritanië, Syrië, Venezuela, en vele andere landen.

Bronnen:

• Architectuurblog Le Renard Parisien  
• Cité de l'architecture & du patrimoine
• Google Maps

Where non-Putin was not crucified: KGB building in Riga

Another instalment of our corner of a building series 

Designed by Aleksandrs Vanags, the former KGB building in Riga, Latvia sports a corner worthy of a classy city department store. In fact, the Stúra mája building was designed as an apartment building with shops on the ground floor. Its neoclassicist rigidity, however, is punctuated by details quite in tune with the Art Nouveau buildings nearby.

The left face of the corner building, for instance, features two protruding bays, each crowned by a shallow gallery and a curved tympanum. But true to the contrary, teasing spirit of Art Nouveau, these two bays are totally different. The one nearest the corner is open, with a little balcony on each floor in front of a recessed terrace. The sides of the bay are marked with two fat Doric columns.  The bay on the left, however, presents a stern, closed face with slender vertical accents. All in the Art Nouveau tradition of unpredictability.




When we drop our eyes to the ground floor, though, strict repetitive classicism is back. Once a series of shop windows, the rhythmic series of narrow windows hides a gruesome past. These were the Riga headquarters of the Cheka (Chrezvychaynaya Komissiya) and its successor, the KGB, when Latvia was part of the Soviet Union.

We were inside the building in July 2014. A chilling experience, particularly on the ground floor. Upstairs, long corridors lined with small offices housed several exhibitions. What objects do you grab when you have to leave immediately? Which objects, however insignificant, have been with you at all times? Stories of unimaginable suffering, and hope, emanated from simple suitcases, well-thumbed booklets and dusty cardigans.

But on the ground floor, you were unexpectedly led into a dark back room where Latvian suspects were tortured by KGB interrogators. The actual room. "You came in and they grabbed you from behind. You never saw them, they were hiding behind the door." The very door through which you had just come in as a 21st-century European tourist. This building, never mind its interesting exterior, deserves to be preserved as it is, if only for the sake of its ground floor and the whiff of KGB callousness around every other corner.

The inside court of this corner building, where an alleged Putin lookalike was crucified in 2015, may be architecturally unremarkable, but when we visited, a simple Latvian flag served as a reminder of the country's unabated striving towards permanent independence. This flag-waving was explained to us as not being the predictable nationalist move opposing the very sizable second-generation Russian minority in Latvia. They are part of the country through no fault of their own, nor of their parents. The flag simply symbolizes that Latvia belongs to nobody but those that live in the country, old and new Latvians alike.




Returning to the original topic, corners of buildings, the corner tower of Brïvïbas iela 61 in Rïga contained round office rooms on the second to the fifth floors. No doubt they were coveted by minor officials. If only they extracted enough information from suspected Latvian civilians, maybe they would get promoted to a room like that. The thought sends shivers through one's back; even the elaborate central heating system couldn't dispel the chill of history.





More about the building:
http://office.riga2014.org/wp-content/uploads/2014/10/avize_ENG_8.pdf
About the exhibitions inside the building:
http://riga2014.org/eng/news/40757-kgb-building

Visitors to the building, who enter through the inconspicuous corner entrance, just like summoned suspects did, are issued with an entrance pass based on the KGB one:

Een rechthoek met drie hoeken

Zo'n knus boerenschuurtje in expressieve baksteenstijl... staat dat midden in een stad? Of ergens in de provincie Groningen, waar ook veel van dit soort juweeltjes te vinden zijn? Nee, niet in een exotische plaats als Usquert of Stadskanaal: dit pandje staat in Den Haag.

En wel midden in de stad, op de hoek van de Herengracht en de Prinsessegracht. Als je uit het Centraal Station komt, zie je het bouwsel links voor je. We bekijken een ronde hoek deze keer, in de serie hoeken van gebouwen. 

Huisje met een dak. Maar er is meer. Foto RK

Op foto's van Google Streetview is dit optrekje ook te vinden, maar dan geheel dichtgeplakt met posters voor concerten en dergelijke. Toen wij er waren op 7 juli 2013 zag het er gelukkig keurig uit. Gezien het hermetische uiterlijk - geen ramen - is het vrijwel zeker een utiliteitsgebouwtje. De gepantserde deur en het stalen luik ernaast zijn niet erg uitnodigend. Gevaarlijk ogende waarschuwingssymbolen op de deur wijzen op iets elektrisch, een transformatorhuisje bijvoorbeeld.

Het huisnummer is 20, in een fraai jaren-30-lettertype. Maar welke straatnaam daarbij hoort, is een raadsel: Koekamp 20, Herengracht 20, Bezuidenhoutseweg 20, Koningskade 20 - het zou allemaal kunnen, maar voorzover die adressen bestaan, zijn het stuk voor stuk andere panden.

Het dak is bedekt met groen uitgeslagen koperplaten, die gelukkig nog niet de aandacht hebben getrokken van malafide stadsjutters. Zo'n dak is dan ook moeilijker mee te nemen dan een Denker van Rodin, denk ik. Die platen zijn eropgelegd door een dekker van klasse. Kijk maar eens naar de kleine ventilatiekapelletjes, twee op de lange zijde en een op de korte. Geen soldeernaad te zien!

Wel bleek het moeilijk het loodbeslag op de gootrand plat te houden. Zie de schaduwen die de boven ons staande zon werpt op de zijkant van de dakgoot links.

In het oog lopend is het metselwerk rondom de deur: zware, afgeronde zijden in het zelden voorkomende stapelverband of strekkenverband. Meteen na de rondingen gaat het weer over in gangbaarder metselpatronen, zo te zien een kruisverband. De rondingen naast de deuren worden effectief benadrukt door de doorlopende verticale voegen die er ontstaan in het stapelverband.
De ronde linkersponning maakt het gebouwtje ineens bijzonder: de rechthoekige plattegrond krijgt hierdoor drie rechte hoeken en één ronde. Spanning door een sponning.

Ook het dak lijkt niet regelmatig van vorm te zijn: op de foto hierboven lijkt de linkervleugel van het dak steiler en kleiner dan de rechter, die we niet goed kunnen zien. Klopt dat? De luchtfoto uit het Haags Gemeentearchief geeft uitsluitsel. En ja, van de andere kant gezien:

Het gebouwtje houdt zich klein, probeert niet op te vallen, en trekt geen aandacht. Midden in het Manhattan aan de Beek hurkt 't stilletjes aan het water. Draai u om, u bent er zojuist langs gelopen!

Foto: Haags Gemeentearchief, Willem Vermeij
http://www.haagsebeeldbank.nl/afbeelding/c2d5997c-0f

Inbreien op z'n Portugees

Stadsplanners gebruiken het afschuwelijke woord 'inbreiding' om nieuwbouw aan te duiden op lege plekjes in de binnenstad. Uitbreiding naar binnen.

Een gevalletje van dat inbreien is dit hoekpand in Lissabon. Wandelend door de Travessa Fiéis de Deus in de Portugese hoofdstad kwamen we deze hoek tegen. Een gele stapel balkonnetjes dus, in deze aflevering van onze serie over hoeken van gebouwen. Het pand staat op de hoek met de Rua da Rosa.

De Travessa Fiéis de Deus is een smal, tot voor kort wat smoezelig, straatje, maar er is een duidelijke gentrificatie aan de gang. Weer zo'n fijn urbanistenwoord. Hier en daar zagen we een woldesignwinkeltje of een kleine fotogalerie, tussen andere pandjes die overduidelijk viswinkel of bakkerij waren geweest.

We keken dus niet vreemd op van dit fris en nieuw ogende appartementengebouw. Scherp gesneden balkonnetjes van een kwartcirkel die leken te zijn aangeplakt tegen de inspringende hoek van het pand, die zelf ook kwartrond is.  Met beton kun je tegenwoordig alles maken. Maarreh... is dit wel zo nieuw?

Met zijn vier verdiepingen heeft het gebouw ongeveer dezelfde hoogte als de belendende percelen. Daar kun je niks uit afleiden: ofwel het nieuwe ontwerp is door de architect respectvol aangepast aan de aangrenzende oudere huizen, ofwel hij moest dat doen van de gemeentelijke schoonheidscommissie, ofwel ten tijde van de bouw was het normaal om de hoogte van de andere gevels als richtlijn te nemen. Is er iets anders dat een clou geeft?

Je blik is meteen gevangen door die strakke balkons op de hoek. Als je afdwaalt naar de ramen in de straatgevels, en eens naar de detaillering kijkt, dan begin je te twijfelen. De afronding van het muurgedeelte naast de sponningen lijkt niet te passen bij de functioneel ogende, onversierde balkons. Ook de sierlijke afschuining aan het houtwerk van het venster suggereert een bouwjaar uit een  eerdere periode.

Dezelfde afronding is, bij nader inzien, ook te onderscheiden aan weerszijden van de balkondeuren. En ook daar is het houtwerk versierd met fijne cannelures.

Kortom: dit hoekpand heeft modern belijnde balkons, en is netjes geel gestuct, maar ik vermoed dat het geen 21ste-eeuwse 'inbreiding' is.  Ik hou het op de jaren 30 of 40 van de 20ste eeuw, goed onderhouden, ruim van opzet en daardoor nog altijd bij de tijd. Hoe het ook zij, het bouwwerk valt wel op, maar valt niet uit de toon.

Een streepje Finse zon

Filmproducers kiezen Helsinki vaak als decor voor scènes die zich afspelen in een onbestemd Oostblokland. Vaak zie je dan de witte Kathedraal van Helsinki, classicistisch met een hoog oprijzende koepel in het midden. Of de pittoreske eilandjes ten zuiden van de haven; als je de stad buiten beeld laat, kan het water makkelijk doorgaan voor een gigantisch Russisch meer, waar een enkele eilandbewoner probeert te overleven.

Maar voor onze serie Hoeken van gebouwen hebben we daar weinig aan. Finland is ook het land van strak design, en dat is goed te zien aan de foto van deze keer. Het voormalige hoofdpostkantoor (Postitalo) in de Finse hoofdstad heeft een hoek die ongeremd modernistisch is. Negentig graden, om te beginnen. Maar er valt meer over te vertellen. Bijvoorbeeld: Uit welk jaar dateert dit gebouw?

Postitalo, hoek Mannerheiminaukio/Postikatu, Helsinki. (Foto RK, 8 aug. 2013)

Het Finse hoofdpostkantoor werd (al) in 1938 gebouwd, naar een ontwerp van Jorma Järvi, Erik Lindroos en Kaarlo Borg.

Eigenlijk heeft dit gebouw een niet-hoek... het is een inspringende hoek, gevormd door de smalle zijgevels van de twee blokken die we zien. Het zijn trouwens twee zijden van een carré, maar de andere twee kanten zijn minder krachtig. Aan de voet van de hoek is de entree, nog steeds getooid met het opschrift Posti, hoewel er inmiddels andere gebruikers zijn ingetrokken: oa. de openbare bibliotheek, een eersteklas-fotozaak, en een restaurant. Bij de renovatie (door Vahanen in 2010) is het interieur netjes in stand gehouden.

Spel van licht en donker
De ingang ligt iets boven straatniveau, bereikbaar via een statige trap. De zes vertikale stroken die de gevel decoreren, lopen deels door aan weerszijden van de toegangsdeur. Mooi effect van de architect: naarmate de zon verder schuift, ontstaat er een fraai lijnenspel van licht en schaduw op de zes stroken. Op de meest rechtse strook is al te zien hoe dat lichteffect begint.

De ingang had evengoed aan het rechteruiteinde van het hoge blok kunnen liggen, dichter bij het centrum en het station, maar dan had hij een groot deel van de dag in de schaduw gelegen. En het is toch al niet erg licht op de begane grond in de Finse winter. Afgezien van deze zijgevel toont het oude postkantoor verder weinig decoratie. De natuurstenen plint en de dito sponningen, dan heb je het wel gehad.

Functionalisme
"Posti" wordt wel gerekend tot het Finse Functionalisme. Zie ook bijvoorbeeld het verpleegkunde-gebouw van de Metropolia-universiteit in dezelfde stad. Met een hoek die niet op de hoek ligt... maar dat is een ander verhaal.

(Foto Pöllö/Wikimedia)

Hoe het zit in Haarlem

Een hoek van een heel klein pandje, deze keer. In deze aflevering kijk ik naar een nagenoeg vierkant gebouwtje waarvan één hoek is afgesneden, wat een schuine zijde oplevert die niet eens breed genoeg is voor een deur. Dit bescheiden bouwsel maakt deel uit van een grandioos monument: het station van Haarlem. Ons hoekpandje bevindt zich op het eerste perron, op de hoek waar het brede deel van het perron eindigt. Het markeert zodoende de hoek van het Stationsplein en het viaduct in de Jansstraat. 

(Klik: eerdere afleveringen van deze serie Hoeken van gebouwen.)

Het station, dat uit 1905-08 dateert, is ontworpen door ir. D.A.N. Margadant, de architect van de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij, en zijn assistent ir. H.W.M. Werker. Ons mini-hoekpandje, however, werd pas in 1912 toegevoegd aan het stationscomplex, lees ik op stationsinfo.nl.

Het bezit stijlkenmerken die je ook aantreft in het bakstenen ingangsgebouw van dit Art Nouveau-station. Zoals de consoles onder de dakgoten, de gemetselde siertorentjes op de hoekpunten en de versieringen in het houtwerk. Maar de uitvoering en het materiaalgebruik zijn wel een stuk eenvoudiger dan bij het grote gebouw. Het is opgetrokken uit eenvoudige bakstenen, en niet uit de mooiere verblendstenen van Margadants gebouwen aan het Stationsplein.

Denkend in Haarlem... (Foto RK 2006)

Wat de functie van het gebouwtje was, is aan de buitenkant niet onmiddelijk af te lezen. In vroeger tijden liepen er stationschefs, lampenisten, rangeerders, kruiers, en andere personeelsleden op het perron. Was dit misschien een kantoortje voor deze werkers of hun chefs? Nee, het had een functie voor het publiek. In de natuurstenen speklaag onder de vensters is de inscriptie "Retirade" te lezen. En nu ons dat is opgevallen, kunnen we ook nog teksten onderscheiden boven de deuren: links staat Dames, en rechts Heren.

De naam De Denker waarmee de retirade nu getooid is, komt hiermee in een heel ander daglicht te staan. Je ziet meteen De Denker van Rodin voor je, het beeld van de man die voorover gebogen zit te peinzen, zijn hoofd ondersteunend met zijn rechterhand onder zijn kin. Maar waar zat hij eigenlijk op?

Duistere taartpunt in Manchester

In de langlopende serie Hoeken van Gebouwen neem ik je deze keer mee naar Manchester. Op de hoek van Fairfield Street en Minshull Street South staat een sober ogend pand.

Foto: SimplySchmoopie
via Compfight cc 

De twee gevels staan onder een hoek van zo'n 60 graden en vormen zo een taartpunt. Als je de gevels tot de hoek zou laten doorlopen, was die onmogelijk scherp geworden. Daarom is die afgeschuind, waardoor een hoge, smalle hoekgevel is ontstaan waar wij nu recht tegenaan kijken. Op de begane grond zit een ornamentele deur, zo ongeveer de enige frivoliteit van het gebouw.

De wijk is neergezet in de late jaren 1800, rondom het Piccadilly Station. Manchester telt vele rijk gedecoreerde gebouwen uit het welvarende industriële verleden, maar ons hoekpand is simpel, streng en functioneel, alsof het voor een Quaker-ondernemer werd gebouwd. Met zijn grote vensters op de verdiepingen was het kennelijk een plek waar goed licht nodig was om inpandig te kunnen werken.  Mogelijk was het een kantoor of een bank.
,

Minshull Street South/Fairfied Street, Man UK. Foto RK

De begane grond, een volwaardige beletage met fraaie boogvensters, ligt boven straatniveau. In Minshull Street, rechts, is te zien dat het pand tegen een lichte helling is gebouwd, waardoor aan de straatzijde links ruimte ontstond voor  een souterrain met een redelijke toetreding van daglicht. In de straat rechts loopt het souterrain wel door, maar de ramen zijn door het hellende straatoppervlak een stuk kleiner. Bovendien verkeert dat stukje Minshull Street South bijna de hele dag in de schaduw, dus prettig zal het niet zijn geweest in dat souterrain.

Juist in dat duistere straatje is te zien dat de onderste drie verdiepingen segmentboogvensters hebben. Zijn die soms origineel, en zijn rechthoekige ramen in de rest van het gebouw moderne toevoegingen?

Het zou kunnen. In onze eeuw is het pand inwendig verbouwd en verdeeld in studenten­appartementen, waaraan in deze stad met twee universiteiten ruim behoefte is. De plaatsing van de ramen op de hoekgevel, precies tussen de verdiepingen in, suggereert dat zich in de hoek een trappenhuis bevindt. Dat zou best eens een recente toevoeging kunnen zijn met het oog op de vele inwendige voordeuren die het appartementengebouw nu heeft; fraai is de raamverdeling op de hoek niet bepaald.

Boven de dakrand bevindt zich nog een penthouse-verdieping. Ik vermoed dat die er in onze tijd bovenop is gezet, waarbij het oorspronkelijke fronton op de hoek een verdiepinkje naar boven verhuisde. Als het al oorspronkelijk is. De manier waarop de topverdieping rechts eindigt, met een stukje schuin dak, doet vermoeden dat de plaatselijke bouwcommissie bang was voor nog meer duisternis in Minshull Street South.
Op een oude luchtfoto is ons pand te herkennen in de blauwe cirkel (de rode pijl wijst naar een ander gebouw). De smalle hoekgevel waar we tegenaan keken, bevindt zich linksboven. En: niks schuin afdak aan de achterzijde! Wel een duidelijke zolder over het hele pand, nog een aanwijzing dat het penthouse er recentelijk is opgezet.

Foto: Manchesterhistory.net

De foto verklaart trouwens ook het "South" in de naam van ons straatje: het is een los stukje van de echte Minshull Street, die je ietsje noordelijker ziet liggen. Een paar hoeken verder, als het ware.-

(Alle afleveringen van deze serie: klik)

Toch maar een toren van maken

Brussel is een eldorado voor liefhebbers van gebouwhoeken. Zoals wij.
Aan de Lesbroussart-straat staat deze stompe hoek. De korte vleugel links is een klein stukje van de Louisalaan. Als je naar de onderste helft van de afgeronde hoek kijkt, zie je dezelfde vensters als in de vlakke muren. Alleen zijn ze rondgebogen. Dat is een simpele oplossing om de hoek om te gaan.
Richt je de blik naar boven, dan zie je dat de architekt ineens dacht, hee, daar kunnen we ook een toren van maken. De rondgebogen gevel ziet er plotseling uit als een toren doordat de overstekende dakrand is onderbroken. De hoek in de penthouse-verdieping bovenop het gebouw is echt een toren geworden: hoger dan de rest van het gebouw, en bekroond met een geribbelde rand. Plus een iel vlaggestokje erbovenop.

Fijn aan dit gebouw is verder nog de geleding in de gevel: de tweede, derde en vierde verdieping vormen een enorme erker. En terwijl dit dus een uitspringend gedeelte is, hebben de vijfde verdieping en het penthouse juist een inspringing. Wat een simpel gebouw leek, blijkt vol verrassingen te zitten.
En dan te bedenken dat de Belgische en Europese hoofdstad vol staat met zulke surprises!

De Hoek van Garnier

In onze reeks hoeken van gebouwen deze keer een Franse rechte hoek. (Eerdere aflevering: Minervalaan?) 
De Franse architect Tony Garnier ontwierp in 1919 een moderne stadswijk voor Lyon, het Quartier des États-Unis. Vrijstaande huizenblokken, drie tot vijf verdiepingen hoog, langs ruime verkeerswegen en afgewisseld met groene binnenplaatsen. Op ruime schaal werd gewapend beton toegepast.
Voordat de bouw echt van start ging, zette Garnier drie voorbeeldblokken neer. De detaillering, ornamenten en bouwhoogte weken af van de productieversie van de woonblokken, die iets strakker en iets hoger werden, want het moest een tikje goedkoper.

Maar op veel plaatsen heeft Garnier zijn kenmerkende hoeken kunnen handhaven. In een kennelijke poging om de harde, rechte hoek wat af te ronden, paste hij een soort driemensionale "pixellation" toe. Een afronding, uitgevoerd als een verspringende reeks rechte hoeken.
Daar bestaat ongetwijfeld een term voor, maar die weet ik nu even niet.

Een zelfde versiering is ook te zien op de toren bij Garniers slachterij in Lyon, tegenwoordig evenementenhal. Opvallend vond ik ook de hoek van een van Garniers eerste huizenblokken. De verdiepingen hebben een 45-graden afschuining, maar de begane grond is een rechte hoek met een balkonnetje erbovenop. En de hoek van het balkon is ook weer opgebroken in "pixels".

In Nederland is Tony Garnier (1869-1948) nauwelijks bekend, hoewel hij grote invloed had op Cornelis van Eesteren en diens plan voor Amsterdam-Slotervaart. Bovendien was hij een tijdgenoot van Dudok.

Minervalaan of High Holborn?

Commonwealth House
(foto: Jim Linwood)

Een Nederlands ogend, oud modern gebouw in Londen?


We kwamen het tegen op High Holborn, op de scherpe hoek met New Oxford Street. Een fraaie hoekoplossing met een toren, eerste gedachte: H.P. Berlage. Die heeft één gebouw in Londen ontworpen, wisten we. Alleen vragen we ons af: is het dit?


Stratenplan


Het taartpuntvormige gebouw oogt toch wat jonger, met z'n stalen kozijnen, vluchtend met het bakstenen geveloppervlak. Ook ontbreken Berlages typische structuurgebonden ornamenten zoals natuurstenen lateien. We werden wellicht op het verkeerde been gezet door de diagonaal in het stratenplan.


Amsterdamse school

Amsterdamse school, dan? Daar vertoont het wel gelijkenissen mee. Baksteen, ronde vormen, dunne sponningen. Maar het Londense bouwsel blijkt van de hand van een andere H.P. te zijn: architect H.P. Cart de Lafontaine, en neergezet in 1939-40. Oorspronkelijk ontworpen als Commonwealth House is het inmiddels in gebruik als verzamelgebouw voor verscheidene kleine bedrijfjes op maritiem en logistiek gebied.




Holland House

Holland House,
arch. H.P Berlage

Het gebouw van Berlage in Londen is trouwens Holland House, het kantoor van W.H.Müller (ja, die van Kröller). Eigenlijk is het voor Berlages doen een vrij saaie, strenge en regelmatige gevel, met smalle rechthoekige vensters in een strak raster. Geen baksteen te bekennen, alles is uitgevoerd in een dure steensoort, inclusief de ornamentale rozetten onder de raamopeningen. Alleen de donkere voet van het gebouw die overgaat in de zware lijst rondom de entree is opvallend.

De augurk van Foster.
(foto: Aurelien Guichard)

Tegenover Berlages kantoorgebouw staat "de augurk", de door Norman Foster getekende toren van verzekeringsconcern Swiss Re. In Rotterdam zou die bolle, puntige toren ongetwijfeld de bijnaam "de zetpil" hebben gekregen. Of "buttplug", want daar schijnen ze van te houden daar.






Credits - Ik trof de identiteit van de onbekende architect aan op de blog English Buildings - Philip Wilkinson. Daar komt ook de foto linksboven vandaan, met de "klokketoren". De staande foto rechtsboven is van Jim Linwood (flickR).De Amsterdamse-Schoolfoto is gemaakt door Marcellio1968. Hoewel we zelf een camera bij ons hadden toen we in de stromende regen voorbijkwamen, hebben we stom genoeg geen eigen foto gemaakt van het Commonwealth House.